„Kosowa” czy „Kosowo”?

Co się kryje w nazwie?

J.P.Maher

Profesor lingwistyki (na emeryturze)

Northeastern Illinois University

„Kosowo” to serbska nazwa geograficzna, w pełnym brzmieniu „Kosowo Polje”. Oznacza to „Pole (lub równina) kosów”. „Kosowo Polje” leży tuż za miastem Prisztina.

Trochę ornitologii: W Ameryce Północnej, Australii i Południowej Afryce jedynie ornitolodzy orientują się, o jaki tu gatunek chodzi. Czarny ptak z Kosowa to nie wrona, ani kruk, ani szpak, ani gwarek, lecz „turdus merula”, europejski kuzyn północnoamerykańskiego drozda o rdzawym brzuszku („turdus migratorius”), którego Amerykanie nazywają „robin”.

W Wielkiej Brytanii i w Irlandii słowo „robin” jest nazwą innego gatunku, „erithacus rubecula”.

(W angielskim wierszyku „four and twenty blackbirds baked in a pie” - „dwadzieścia cztery kosy zapiekane w cieście” - .chodzi właśnie o gatunek „merula”, który po serbsku nazywa się „kos”.) „Kosowo” to przymiotnik dzierżawczy od słowa „kos”.

Czarny ptak zwany po serbsku „kosem”, zwiastun wiosny, śpiewa słodko na wiosnę i z początkiem lata.

Mieszkańcy Ameryki Północnej mogą zrozumieć znaczenie serbsko-chorwackiej nazwy „Kosowo” jedynie w swobodnym tłumaczeniu na angielski: „Field of Robins”, czyli „Pole Kosów”.

Albańczycy zapożyczyli to słowo od Serbów, którzy niegdyś stanowili w Kosowie przeważającą większość ludności. Ich liczebność zmniejszyła się zwłaszcza od czasu Kongresu Berlińskiego w rezultacie bezwzględnej agresji Albańczyków, wspieranych wówczas, jak również w czasie I wojny światowej, przez Austro-Węgry i przez Niemcy. Podczas II wojny światowej agresję tę kontynuowały albańskie martionetki na usługach Mussoliniego, a po tej wojnie udział ludności serbskiej został jeszcze bardziej ograniczony w wyniku dyskryminacyjnych czystek etnicznych, prowadzonych przez stalinowskiego dyktatora Josipa Broza (Tito).

Indiańskie nazwy miejscowości w Ameryce nic nie znaczą po angielsku - nic nie znaczy np. po angielsku słowo „Michigan”.  Natomiast w języku Indian Odżibuejów „mishshikamaa” znaczy „to jest wielkie jezioro”.

Podobnie nazwy miejsc w Irlandii mają oczywiste znaczenie w języku irlandzkim (Gaelic), są natomiast określeniami bez znaczenia w języku angielskich kolonizatorów. Np. Dublin to po irlandzku „dubh lin”, czyli „czarne wody”, a „Kildare” pochodzi od „cil dara”, czyli „kościół pod dębem”. Tak samo nazwy w serbskiej prowincji Kosowo mają wyraźnie pochodzenie serbskie i nie znaczą nic w języku albańskim. 

Dowodem serbskiego pochodzenia nazwy Kosowo, która została zapożyczona w  wersji używanej przez napływową ludność albańską, jest fakt, iż etymologia nazwy „Kosowo” jest oczywista dla każdego kto zna jakiś język słowiański, podczas gdy nazwa „Kosowa” jest po albańsku nazwą bez żadnego znaczenia.

Kosowo jest serbskie.